هه‌واڵ
ڕاپۆرتی تایبه‌ت
سیاسه‌ت
‌‌‌ئابووری
‌فه‌لسه‌فه‌
تیۆری‌
‌ته‌نز‌
ئه‌ده‌ب و هونه‌ر
‌‌‌زانست و ته‌کنه‌ڵۆژیا‌
ده‌سه‌ڵات ‌‌
ئۆپۆزسیۆن
ئه‌نتی کاپیتاڵیزم ‌
‌مقالات عربیة
‌مقالات فارسی‌‌
‌ ‌English articles
‌وه‌رگێڕان ‌
‌کتێبخانه‌
‌‌
<November 2018>
SuMoTuWeThFrSa
28293031123
45678910
11121314151617
18192021222324
2526272829301
2345678


دوو کوردستانپۆست             



ئەو ڕابەرە گەنجەی جیهانی سەرمایەداری لیبراڵی هێنایە لەرزە !


دوایین فێڵی مێژوویی جه‌لال تاڵه‌بانی – نه‌وشیروان مسته‌فا له‌ کورد " لیستی گۆڕان "ه‌!


ژنی دیکتاتۆرە عەرەبەکان خەریکی چین؟

داڕمانی یۆرۆ، داڕمانی یەکێتی ئەوروپا


Title
UN: تا دێت ئێراق زیاتر روو له‌ هه‌ژاری ده‌کات


img9/25/2012 12:00:00 AM
فورات نویز:

رێکخراوى نه‌ته‌وه‌ یه‌کگرتووه‌کان له‌ راپۆرتێکى نوێدا ده‌رباره‌ى ئێراق راده‌گه‌یه‌نێت که‌ (22%)ى منداڵانى خوار ته‌مه‌ن (5) ساڵى له‌ ئێراق به‌ ده‌ست "نه‌بوونى خۆراکى شیاو" ده‌ناڵێنن و ڕێژه‌ى (21%)ى خێزانه‌کانى ئێراقیش، ئاوى "پاک و شیاوو" خواردنه‌وه‌یان نییه‌. رێکخراوه‌که‌ له‌ راپۆرته‌که‌یدا، هه‌روه‌ها ئاماژه‌ به‌وه‌شده‌کات که‌ له‌ ماوه‌ى (2) ساڵدا، ئێراق (39%)ى زه‌وییه‌ کشتوکاڵییه‌کانى له‌ ده‌ست داوه‌.

له‌ دوا ڕاپۆرتیدا، له‌سه‌ر کاره‌کانى له‌ ئێراق له‌ باره‌ى هاوبه‌شى بۆ به‌دیهێنانى گه‌شه‌پێدان که‌ بۆ ساڵانى 2011 تا 2014 ده‌گرێته‌وه‌، ڕێکخراوى نه‌ته‌وه‌ یه‌کگرتووه‌کان ئاماژه‌ به‌وه‌ ده‌کات که‌ به‌پێى ئاماره‌کان، (23%)ى خه‌ڵکى ئێراق له‌ ژێر هێڵى هه‌ژارییه‌وه‌ن و داهاتى مانگانه‌ى ئه‌و که‌سانه‌ "ته‌نیا (77) هه‌زار دیناره‌" و خه‌رجیى ڕۆژانه‌ى تاکه‌ که‌سێک له‌و که‌سانه‌ش ته‌نیا (2.2) دۆلاره‌.

نه‌بوونی خۆراکی شیاو

له‌به‌شیکى دیکه‌ى راپۆرته‌که‌ هاتووه‌: به‌دخۆراکی" یاخوود نه‌بوونى خۆراکى شیاو" له‌نێو منداڵانى که‌متر له‌ (5) ساڵان زۆره‌ و به‌و هۆیه‌شه‌وه‌ (20%)ى منداڵانى ئێراق به‌ده‌ست کورته‌ باڵاییه‌وه‌ ده‌ناڵێنن. هه‌روه‌ها ڕوون کراوه‌ته‌وه‌ که‌ نه‌بوونى ئاساییشى خۆراکى بۆ "چاودێرى ئه‌و خۆراکانه‌ى که‌ رۆژانه‌ مرۆڤ به‌کارى دێنێ" له‌ نێوان (2 بۆ 16% ه‌ و 22%) ى ئه‌و منداڵانه‌ى له‌ خوار ته‌مه‌نى (5) ساڵییه‌وه‌ن، به‌ده‌ستى به‌دخۆراکییه‌وه‌ (نه‌بوونى خواردن)ه‌وه‌ ده‌ناڵێنن.

هه‌ر به‌پێى ئه‌و ڕاپۆرته‌، ڕێژه‌ى هه‌ژارى له‌ هه‌ولێر و سلێمانى له‌سه‌ر ئاستى ئێراقدا که‌مترینه‌ که‌ ده‌گاته‌ (3%) و پاشان له‌ دهۆک له‌ نێوان (13ــ14%) ده‌بێت، له‌ به‌غدایش ده‌گاته‌ (13 ــ 14%)، هه‌رچى له‌ پارێزگاکانى موسه‌نا، سه‌ڵاحه‌دین، بابله‌، ده‌گاته‌ ڕێژه‌ى (38ــ49%).

ناوه‌ندگه‌راییه‌کی توند له‌ ئێراقدا به‌رێوه‌ ده‌چێت

سه‌باره‌ت به‌ ده‌سته‌ڵات و حوکمکردن له‌ ئێراقدا، ڕاپۆرته‌که‌ ڕه‌خنه‌ له‌ مه‌رکه‌زییه‌تبوونى ده‌وڵه‌ت ده‌گرێت و راده‌گه‌یه‌نێت، که‌ سه‌ربارى ئه‌وه‌ى نامه‌رکه‌زییه‌ت بنچینه‌یه‌کى ده‌ستوورییه‌ بۆ حوکمکردن، به‌ڵام په‌یکه‌ری ئیداریى ئێستا ناوه‌ندگه‌راییه‌کی توند ده‌رده‌خات. ئه‌مه‌ش له‌ حکومڕانى له‌ ئێراق ده‌بینرێت.

هه‌رچى له‌ باره‌ى نه‌وتیشه‌وه‌یه‌، ئاماژه‌ به‌وه‌ده‌کات، که‌ له‌گه‌ڵ ئه‌وه‌ى که‌ ئێراق داهاتێکى نه‌وتیى گه‌وره‌ى به‌ده‌ست ده‌که‌وێت که‌ ئه‌مه‌ش ده‌رفه‌تێکى باشه‌ بۆ پێشخستنى و گه‌شه‌پێدان له‌ وڵات، به‌ڵام زێده‌ڕۆییکردن له‌ پشتبه‌ستن به‌ سه‌رچاوه‌ سرووشتییه‌کانى وڵات وا له‌ ئابووریى ئێراق و دارایى گشتیى ده‌کات بکه‌وێته‌ به‌ر گۆڕانکارى و وه‌رچه‌رخانه‌کان به‌پێى نرخى جیهانیى نه‌وت.

وازهێنان له‌ خوێندن پێش کۆلێژ 39% ه‌

رێکخراوى نه‌ته‌وه‌ یه‌کگرتووه‌کان له‌ درێژه‌ى ڕاپۆرته‌که‌یدا هێما بۆ ئه‌وه‌ ده‌کات که‌ مه‌نهه‌جى خوێندن و شێوازى وانه‌گوتنه‌وه‌ى له‌ ئێراق کۆن و خراپیى بینا و ژێرخان، ڕێگرى به‌رده‌م فێرکردنن له‌ ئێراقدا.

هه‌روه‌ها له‌ راپۆرته‌که‌ هاتووه‌:

رۆییشتن بۆ قوتابخانه‌ له‌ نێوان ساڵانى 1990 ــ 2007 له‌ ڕێژه‌ى (91%) بۆ (85%) که‌م بووه‌ته‌وه‌، ئه‌م ڕێژه‌یه‌ له‌ نێوان ئافره‌تاندا له‌ ناوچه‌ گوندنیشنه‌کاندا زیاتره‌ که‌ ڕێژه‌ى (70%)ى ئه‌و ڕێژه‌یه‌ ده‌بێت، هه‌روه‌ها وازهێنان له‌ سه‌ره‌تایى و ناوه‌ندى و ئاماده‌ییدا ده‌گاته‌ (39% )

21% ى خێزانه‌کانى ئێراق ئاوى شیاوى خواردنه‌وه‌یان نییه‌

ڕاپۆرته‌که‌ى UN، له‌سه‌ر که‌رتى ته‌ندروستى ده‌ڵێت که‌ ڕێژه‌ى مردنى ژنان له‌ کاتى منداڵبووندا واى له‌ ئێراق کردووه‌ ببێته‌ دووه‌م به‌رزرترین تێکڕاى مردنى دایکان له‌ ناوچه‌که‌دا که‌ (84) حاڵه‌تى مردنه‌ له‌ هه‌ر (100) هه‌زار حاڵه‌تى له‌دایکبووندا.

هه‌روه‌ها ئێراق به‌ ده‌ست که‌میى ده‌ستکه‌وتنى ئاوى خواردنه‌وه‌وه‌ ده‌ناڵێنێت. به‌پێى ئاماره‌کانى ڕاپۆرته‌که‌، (21%)ى خێزانه‌کانى ئێراق ناتوانن بگه‌نه‌ سه‌رچاوى ئاوى شیاو بۆ خواردنه‌وه‌، (16%)یشیان ئاوه‌ڕۆیان نییه‌. هه‌روه‌ها له‌مه‌ێ‌ کاره‌بایش ده‌ڵێت که‌ مسۆگه‌ر نییه‌ و ڕۆژانه‌ (8) کاتژمێر کاره‌با به‌ هاووڵاتیان ده‌درێت.

ئێراق له‌ ماوه‌ى 2 ساڵدا 39%ـى زه‌وییه‌ کشتوکاڵییه‌کانى له‌ ده‌ست داوه‌

ڕاپۆرته‌که‌ ئاماژه‌ به‌وه‌ ده‌دات که‌ ئێراق به‌ ده‌ست به‌بیابانبوون و که‌مئاوى و زیادبوونى خوێى ئاوه‌وه‌ ده‌ناڵێنێت و هه‌ر به‌پێى ئاماره‌کانى ڕاپۆرته‌که‌یش، ئێراق (39%)ـى زه‌وییه‌ کشتوکاڵییه‌کانى له‌ نێوان ساڵانى 2007ــ2009 که‌م بووه‌ته‌وه‌. هه‌روه‌ها (6.1) ملیۆن ئێراقى به‌ده‌ست شوێنه‌وارى زیانبه‌خشى کیمیایى و بۆمبه‌ نه‌ته‌قیوه‌کانه‌وه‌ ده‌ناڵێنن.

18%ى ژنان له‌ ئێراق کار ده‌که‌ن

هه‌رچى له‌مه‌ڕ بوونى ژنانه‌وه‌ له‌ ده‌ستگه‌کانى وڵاتدا، ڕاپۆرته‌که‌ به‌ ڕه‌خنه‌وه‌ ده‌ڵێت، که‌ سه‌ربارى دیاریکردنى (25%)ـى کورسییه‌کانى په‌رله‌مان بۆ ئافره‌تان، به‌ڵام هێشتا نوێنه‌رایه‌تیکردنى ئافره‌ت له‌ پله‌باڵاکانى که‌رتى گشتى و حکوومه‌تیدا که‌مه‌.

ڕێژه‌ى ئه‌و ئافره‌تانه‌ى کار ده‌که‌ن یان به‌دواى کاردا ده‌گه‌ڕێن له‌ ئێراقدا، ده‌گاته‌ (18%)، پشکیشیان له‌ بازاڕى کار له‌ که‌رته‌ ناکشتوکاڵییه‌کان ته‌نیا (7%)ـه‌.

سەرچاوە :http://so.firatnews.eu/index.php?rupel=nuce&nuceID=7369